چرا بعضی سازمان‌ها بدون افزایش حقوق هم برای کارکنان جذاب هستند؟

یکی از باورهای رایج در مدیریت منابع انسانی این است که «حقوق و مزایا» مهم‌ترین عامل جذب و نگهداشت کارکنان است. در سال 2024 مقاله ای توسط Rick Vogel و Melissa Satzge تدوین شده و به چاپ رسیده که بر اساس داده‌های بیش از 200 هزار کارمند در بیش از 5000 سازمان انجام شده در این مقاله عوامل جذابیت یک سازمان به 5 دسته تقسیم شده اند:

عوامل نوع‌دوستانه: مسئولیت اجتماعی، کمک به جامعه، برابری و عدالت
عوامل مادی یا بیرونی: حقوق، مزایا، امنیت شغلی، تعادل کار و زندگی
عوامل درونی: استقلال در کار، چالش‌برانگیز بودن کار، یادگیری و رشد
عوامل پرستیژ و اعتبار: اعتبار سازمان، فرصت ارتقا، جایگاه اجتماعی
عوامل اجتماعی: روابط با همکاران، مدیران و جو کاری

یافته کلیدی این پژوهش به شرح زیر است، مهم‌ترین عامل جذابیت محل کار، «کیفیت روابط انسانی و محیط اجتماعی» سازمان است. به بیان ساده، کارکنان بیش از آنکه درباره میزان حقوق صحبت کنند، درباره این موضوع قضاوت می‌کنند که:
• آیا مدیران با احترام رفتار می‌کنند؟
• آیا همکاران حامی یکدیگر هستند؟
• آیا فضای سازمان مبتنی بر اعتماد است؟
• آیا افراد احساس تعلق و ارزشمندی دارند؟

این تحقیق نشان می‌دهد که حقوق و مزایا همچنان مهم هستند، اما به تنهایی نمی‌توانند یک سازمان را به «محل کاری جذاب» تبدیل کنند.

• فرهنگ سازمانی یک مزیت جانبی نیست؛ یک مزیت رقابتی است.
• کیفیت روابط کاری می‌تواند بیش از بسیاری از مشوق‌های مالی بر تصویر کارکنان از سازمان تأثیر بگذارد.
• برند کارفرمایی از تجربه روزمره کارکنان ساخته می‌شود، مانند کیفیت ارتباط با مدیر، همکاری تیمی، نحوه حل تعارض‌ها و میزان حمایت سازمان، بیش از بسیاری از سیاست‌های رسمی در شکل‌گیری جذابیت محل کار اثر می‌گذارد.

نکته‌ای که نباید فراموش کنیم این است که جذابیت یک محل کار معمولاً از طریق تجربه کارکنان به بیرون از سازمان منتقل می‌شود؛ در گفتگوهای روزمره، توصیه‌ها، شبکه‌های حرفه‌ای و حتی زمانی که یک کارمند درباره محل کار خود با دیگران صحبت می‌کند. به همین دلیل، برند کارفرمایی بیش از آنکه ساخته واحد منابع انسانی باشد، بازتاب تجربه واقعی کارکنان است.

همچنین اولویت افراد در انتخاب محل کار ثابت نیست. آنچه برای یک فرد در ابتدای مسیر شغلی اهمیت دارد (مانند یادگیری، رشد یا اعتبار سازمان)، ممکن است در مراحل بعدی جای خود را به عواملی مانند تعادل کار و زندگی، امنیت شغلی، انعطاف‌پذیری یا کیفیت روابط کاری بدهد. بنابراین جذابیت محل کار مفهومی پویا است و با نیازها و شرایط زندگی افراد تغییر می‌کند.

منبع:
Vogel, R., & Satzger, M. (2024). What Drives the Attractiveness of Public and Private Employers? American Review of Public Administration.